ΑΙ και ανθρώπινη δημιουργικότητα: Νέες προκλήσεις στη μετάφραση Δεκαημέρου του Βοκκάκιου [AI and Human Creativity: New Challenges in Translating Boccaccio's Decameron]
Date & Time: 11/10/2026 (12:30-14:00)
Location: Lecture Hall 1 - Ionian University Building
Ilias Spyridonidis (Aristotle University of Thessaloniki)

Τα τελευταία χρόνια η ανάπτυξη της ΑΙ δεν έχει αφήσει ανεπηρέαστη ούτε τη μετάφραση κλασικών έργων της ιταλικής λογοτεχνίας, κατά την οποία η ανθρώπινη γνώση και δημιουργικότητα είχε και έχει πρωταρχικό ρόλο. Η χρήση της ΑΙ θέτει νέες προκλήσεις στη μετάφραση κλασικών έργων της ιταλικής λογοτεχνίας, όπως στην περίπτωση του Δεκαημέρου (1349-1351) του Βοκκάκιου (1313-1375). Αντικείμενο της παρούσας εργασίας είναι η μελέτη και αξιολόγηση των μεταφραστικών προβλημάτων και προκλήσεων από τη χρήση της ΑΙ στη μετάφραση από την ιταλική στην ελληνική γλώσσα του Δεκαημέρου του Βοκκάκιου. Η επιλογή των αποσπασμάτων μελέτης είναι ενδεικτική, δεδομένης της περιορισμένης έκτασης μιας ανακοίνωσης, ωστόσο, αρκετά αντιπροσωπευτική του Δεκαημέρου. Το ερευνητικό ερώτημα που τίθεται στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι το εάν και σε ποιο βαθμό η ΑΙ έχει τη δυνατότητα να κατανοήσει και να ερμηνεύσει το Δεκαήμερο, έτσι ώστε να προσφέρει αποτελεσματικές και λειτουργικές λύσεις σε μεταφραστικά προβλήματα του κειμένου, καθώς και σε γλωσσικές, πολιτισμικές και ερμηνευτικές προκλήσεις που ανακύπτουν, δεδομένου ότι πρόκειται για ένα έργο του 14ου αιώνα, το οποίο χαρακτηρίζεται από αρκετές ιδιαιτερότητες τόσο όσον αφορά την πρωτότυπη ιταλική γλώσσα συγγραφής όσο και το πολιτισμικό πλαίσιο στο οποίο γεννήθηκε, του οποίου φέρει το αποτύπωμα.

H μεθοδολογική προσέγγιση εφαρμογής είναι η συγκριτική ανάλυση, ερμηνεία και τεκμηρίωση των μεταφρασμάτων και περιλαμβάνει: αρχικά τον εντοπισμό και την επισημείωση των μεταφραστικών προβλημάτων, ενώ ζητείται από τα εργαλεία ΑΙ/LLM η μετάφραση της μεταφραστικής μονάδας στο συγκείμενό της με στόχο να διατηρηθεί στο μέγιστο δυνατό βαθμό το ύφος του πρωτοτύπου. Το κριτήριο αξιολόγησης και άρα αποδεκτότητας ή μη ενός μεταφράσματος παραγόμενου από εργαλείο ΑΙ/LLM είναι η αποφυγή μεταφραστικού λάθους (κριτήριο on/off). Η ποιότητα της μετάφρασης εξασφαλίζεται από τη συνοχή, τη συνεκτικότητα, τη λειτουργικότητα του κειμένου και τη διατήρηση τόσο του περιεχομένου όσο και του ύφους του πρωτοτύπου. Παράλληλα, συγκρίνουμε την απόδοση δέκα διαφορετικών εργαλείων ΑΙ/LLM και αυτόματης-μηχανικής μετάφρασης: ChatGPT.com, Jenni.ai, Gemini.google.com, Deepl.com, Reverso.net, Quillbot.com, wordvice.ai/tools/translate, Prompt.one, Google.translate, Deepai.org (το οποίο ενσωματώνει και συνδυάζει τα εργαλεία: Create Image, Gemini 3.1 Pro, Claude Opus 5, Claude Fable 5, Grok 4.3, GPT-5.2, ChatGPT 4o Latest, Chat Presets), στη μετάφραση μιας περιόδου από το δεύτερο διήγημα της δεύτερης μέρας. Τέλος, εξετάζεται η σχέση της «ανθρώπινης δημιουργικότητας» και του «ανθρώπινου παράγοντα» τόσο στην κατανόηση των ορίων των εργαλείων ΑΙ/LLM στη μετάφραση κλασικών κειμένων της ιταλικής λογοτεχνίας, όσο και στη συμβολή τους στην παραγωγή ή βελτίωση των μεταφρασμάτων.

Ilias Spyridonidis (Aristotle University of Thessaloniki)

He has studied Italian Language and Literature at the homonymous Department of the Faculty of Philosophy of the Aristotle University of Thessaloniki. He completed his postgraduate studies in Geopolitics of Culture at the University of Rome "La Sapienza" and worked as a researcher at the ISIAO (Istituto Italiano per l'Africa e l'Oriente) of the Italian Ministry of Foreign Affairs. He holds a ΜΑ in Intercultural Education and Intermediation from UNISOB and a PhD in Italian Literature from the Aristotle University of Thessaloniki, specializing in Translation Studies & History of Translation. After a PhD scholarship from the Greek State (IKY), he studied at the Dipartimento di Studi Filologici, Linguistici e Letterari of the Faculty of Philosophy of the University of Rome "Tor Vergata" with a research on the reception of translations of Italian Literature in Greek, on Intercultural Relations, on the Geopolitics of Culture and on Intersemiotic Translation. He is Assistant Professor at the Department of Italian Language and Literature, Faculty of Philosophy, Aristotle University of Thessaloniki, specializing in Translation and Semiotics, with a special focus on Italian Literature.


Back