Η διαρκώς αυξανόμενη ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ) στον κλάδο των γλωσσικών υπηρεσιών γενικότερα, και στη ροή εργασιών σε πλαίσια μετάφρασης και διερμηνείας ειδικότερα, έχει αρχίσει να μετασχηματίζει το προφίλ των επαγγελματιών στον χώρο των γλωσσικών υπηρεσιών. Παρόλο που η τεχνολογική γνώση αποτελούσε και παλαιότερα εφόδιο για τα γλωσσικά επαγγέλματα στο πλαίσιο της «τεχνολογικής στροφής» (Jiménez-Crespo, 2018, 2020) στα πεδία της μετάφρασης και της διερμηνείας, όπως η χρήση Συστημάτων Διαχείρισης Περιεχομένου (CMS) ή εργαλείων υποβοηθούμενης μετάφρασης (ΕΥΜ), η σύγχρονη τεχνολογική πραγματικότητα θέτει νέες προκλήσεις και καθιστά εφικτή την επαύξηση της γλωσσικής επαγγελματικής δραστηριότητας μέσω της χρήσης Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων (ΜΓΜ). Όπως επισημαίνουν οι Olvera-Lobo και Gutiérrez- Artacho (2017), ο πολυμεσικός χαρακτήρας της μεταφραστικής αγοράς δημιουργεί πλέον ανάγκες για «νέα επαγγελματικά προφίλ» (σ. 5461) που εστιάζουν στην ταχύτητα και ταυτόχρονα στην υψηλή ποιότητα σε αυτοματοποιημένα και εικονικά περιβάλλοντα. Κατά συνέπεια, προκύπτει η ανάγκη εκπαίδευσης των γλωσσικών επαγγελματιών στη χρήση τεχνολογιών ΤΝ, η οποία δεν θα πρέπει να περιορίζεται στην εκμάθηση χρήσης συγκεκριμένων διεπαφών, αλλά να επεκτείνεται και στην κατάκτηση βασικών αρχών της ΤΝ (Mondello κ.ά., 2025, σ. 6).
Συνεπώς, η εμφάνιση της ΤΝ και των ΜΓΜ, καθώς και οι εφαρμογές τους στη μετάφραση και τη διερμηνεία, επιφέρουν αλλαγές στη διδακτική των πεδίων αυτών, καθώς και στον γενικότερο σχεδιασμό προγραμμάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης. Αρκετά τμήματα μετάφρασης και διερμηνείας, καθώς και συναφών προγραμμάτων σπουδών, έχουν αρχίσει να προσαρμόζονται στην ανάγκη αυτή της αγοράς, μέσα από τον σχεδιασμό μαθημάτων με μεγαλύτερη έμφαση στην τεχνολογία, καθώς και μέσα από την απασχόληση διδασκόντων και ερευνητών με εκπαιδευτικό ή επαγγελματικό υπόβαθρο στις επιστήμες της τεχνολογίας. Προκειμένου να ανταποκριθούν στις ταχύτατες μεταβολές του κλάδου των γλωσσικών επαγγελμάτων και να εφοδιάσουν τις φοιτήτριες και τους φοιτητές γλωσσικών τμημάτων με τις απαιτούμενες δεξιότητες, τα πανεπιστημιακά τμήματα καλούνται να αναθεωρήσουν το περιεχόμενο, τους στόχους και τα μαθησιακά αποτελέσματα των προγραμμάτων σπουδών τους σύμφωνα με τις προσδοκίες της αγοράς.
H στρογγυλή τράπεζα που προτείνεται από την Ελληνική Εταιρεία Μεταφρασεολογίας θέτει στο επίκεντρό της τα παραπάνω ζητήματα και επιχειρεί να αναδείξει τον τρόπο με τον οποίο τα ελληνόφωνα πανεπιστήμια προσεγγίζουν την νέα πραγματικότητα που έχει προκύψει από την αυξανόμενη χρήση της ΤΝ και των ΜΓΜ, τόσο σε επαγγελματικό όσο και σε ακαδημαϊκό επίπεδο. Διερευνά, επίσης, ζητήματα ηθικής ως προς τη χρήση της ΤΝ στο πλαίσιο της εκπαίδευσης των μελλοντικών γλωσσικών επαγγελματιών και παράλληλα αναδεικνύει τις απόψεις των ακαδημαϊκών σε σχέση με τις προεκτάσεις των τάσεων που επικρατούν για το μέλλον των γλωσσικών επαγγελμάτων. Στη συζήτηση συμμετέχουν οι παρακάτω ακαδημαϊκοί από πανεπιστήμια του ελληνόφωνου χώρου:
Στέφανος Βλαχόπουλος, Καθηγητής, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Παρασκευή Γιούλη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Λουκία Κωστοπούλου, Επίκουρη Καθηγήτρια, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Ελένη Τζιάφα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Μαρία Τσίγκου, Καθηγήτρια και Πρόεδρος του Τμήματος Ξένων Γλωσσών, Μετάφρασης και Διερμηνείας, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
Γεώργιος Φλώρος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Πανεπιστήμιο Κύπρου
Τη συζήτηση συντονίζουν οι
Παρθένα Χαραλαμπίδου Κωνσταντίνος Κρίτσης
Επίκουρη Καθηγήτρια Επίκουρος Καθηγητής
Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Πανεπιστήμιο Κύπρου
Βιβλιογραφικές Αναφορές
Jiménez-Crespo, M. A. (2018). Localization Research in Translation Studies: Expanding the Limits or Blurring the Lines? In H. Van Dam, M. Brogger & K. Korning Zethsen (Eds.), Moving Boundaries in Translation Studies (pp. 12–25). Routledge.
Jiménez-Crespo, M. A. (2020). The “technological turn” in translation studies: Are we there yet? A transversal cross-disciplinary approach. Translation Spaces, 9(2), 314-341.
Mondello, A., Cini, R., Rasane, S., Karakanta, A., & Casanellas, L. (2025, June). Using AI Tools in Multimedia Localization Workflows: a Productivity Evaluation. In Proceedings of Machine Translation Summit XX: Volume 2 (pp. 1-7). European Association for Machine Translation.
Olvera-Lobo, M.D. & Gutiérrez-Artacho, J. (2017). Training versus profession: from translation to web localization. Proceedings of INTED2017 Conference 6th-8th March 2017, Valencia, Spain (pp. 5461-5469). [http://hdl.handle.net/10481/45688]
Η Παρθένα Χαραλαμπίδου είναι Επίκουρη Καθηγήτρια στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με γνωστικό αντικείμενο Σύγχρονες μεταφραστικές πρακτικές με εφαρμογές στη γαλλική-ελληνική γλώσσα, όπου διδάσκει μαθήματα που αφορούν την επιχώρια προσαρμογή ψηφιακού υλικού, την πολυτροπική μετάφραση, τη διαχείριση μεταφραστικού έργου, καθώς και τη μετεπιμέλεια κειμένων από αυτόματη μετάφραση και Τεχνητή Νοημοσύνη, τόσο σε προπτυχιακό, όσο και σε μεταπτυχιακό επίπεδο. Συμμετέχει ενεργά σε διεθνή δίκτυα για τη μετάφραση όπως το Διεθνές Δίκτυο Προσομοίωσης Μεταφραστικών Γραφείων INSTB και το δίκτυο για τη δημιουργία Πολύγλωσσου Σώματος Κειμένων Εκπαιδευομένων στη Μετάφραση MUST και έχει υπάρξει μέλος ερευνητικών ομάδων σε διεθνή ερευνητικά προγράμματα, όπως το Erasmus+ Dialogos και το Cost Action Language in the Human-Machine Era (LITHME). Η έρευνά της έχει δημοσιευθεί σε εξειδικευμένα επιστημονικά περιοδικά όπως το Forum, το Punctum, το Syn-thèses, το The Journal of Internationalization and Localization και το The Journal of Specialized Translation, ενώ έχει συνεπιμεληθεί Τόμους για τη μετάφραση και τις σύγχρονες πτυχές της, τόσο σε εγχώριο, όσο και σε διεθνές πλαίσιο. Είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας για τη Μεταφρασεολογία (EST), καθώς και της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφρασεολογίας (ΕΕμ), στην οποία ασκεί καθήκοντα Προέδρου από το 2026.
Ο Κωνσταντίνος Κρίτσης είναι Επίκουρος Καθηγητής στις Μεταφραστικές Σπουδές και τις Σπουδές Διερμηνείας στο Τμήμα Αγγλικών του Πανεπιστημίου Κύπρου. Η ακαδημαϊκή του σταδιοδρομία στη μετάφραση και τη διερμηνεία συμπορεύονταν πάντοτε με την επαγγελματική́ του δραστηριότητα ως μεταφραστής και διερμηνέας μεταξύ Ελληνικών, Αγγλικών και Γερμανικών. Η διδακτική του εμπειρία περιλαμβάνει το σχεδιασμό και την παράδοση προπτυχιακών ή/και μεταπτυχιακών μαθημάτων σε αμφότερα γνωστικά αντικείμενα σε πανεπιστήμια της Ευρώπης (Ελλάδα, Ηνωμένο Βασίλειο) και της Μέσης Ανατολής (Ομάν). Τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα επικεντρώνονται στις διεπαφές μεταξύ θεάτρου/υποκριτικής και μετάφρασης/διερμηνείας καθώς επίσης και σε θεματικές σχετικές με τη διαγλωσσική/-πολιτισμική ανάλυση του λόγου.
Η Παρασκευή Γιούλη είναι Επίκουρη Καθηγήτρια Υπολογιστικής Γλωσσολογίας στο Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Είναι απόφοιτη του Τμήματος Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, διδάκτορας του ίδιου Πανεπιστημίου στο γνωστικό αντικείμενο της Υπολογιστικής Γλωσσολογίας και κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Υπολογιστική Γλωσσολογία (MSc in Speech and Language Processing) από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου. Μέχρι το 2024 εργάστηκε ως συνεργαζόμενη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου του Ερευνητικού Κέντρου ΑΘΗΝΑ, συμμετέχοντας στην ανάπτυξη γλωσσικών πόρων και εργαλείων Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας για την Ελληνική στο πλαίσιο πολυάριθμων εθνικών και ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων.
Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στη γλωσσική επεξεργασία σε διαφορετικά επίπεδα γλωσσικής ανάλυσης, στη μοντελοποίηση και αναγνώριση ειδικών μορφών λόγου (ιδιωματικού, προσβλητικού και τοξικού), στην Ανάλυση Συναισθήματος και την Υπολογιστική Συναισθηματική, στον υπολογισμό της αναγνωσιμότητας και της γλωσσικής πολυπλοκότητας κειμένων, καθώς και στην ανάπτυξη γλωσσικών πόρων για εφαρμογές Εξαγωγής Πληροφορίας, πολυτροπικής επεξεργασίας και δεικτοδότησης κειμένων,Μηχανικής Μετάφρασης, διαλογικών συστημάτων, και εκπαιδευτικών εφαρμογών. Η έρευνά της αξιοποιεί μεθόδους Μηχανικής Μάθησης, Βαθιάς Μάθησης, Μεγάλων Γλωσσικών Μοντέλων και νευροσυμβολικών προσεγγίσεων, ενώ τα τελευταία χρόνια εστιάζει ιδιαίτερα στην επεξηγήσιμη και αξιόπιστη Τεχνητή Νοημοσύνη για εφαρμογές Επεξεργασίας Φυσικής Γλώσσας στην εκπαίδευση.
Είναι μέλος επιστημονικών οργανώσεων, όπως Association for Computational Linguistics (ACL) και European Association for Lexicography (EURALEX), ενώ έχει διατελέσει μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ACL-SIGLEX και Πρόεδρος του SIGLEX-MWE (2022–2024).Υπήρξε συν-διοργανώτρια της σειράς διαγωνισμών PARSEME Shared Tasks για την αναγνώριση ιδιωματικών εκφράσεων σε κείμενα σε πολλές γλώσσες. Τα αποτελέσματα της έρευνάς της έχουν δημοσιευθεί σε συλλογικούς τόμους, διεθνή επιστημονικά περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων με σύστημα κριτών, όπως τα ACL, EACL, COLING και LREC.
Loukia Kostopoulou is an Assistant Professor of Translation, Intercultural Communication and Intermedial Studies at the School of French, Aristotle University of Thessaloniki, and coordinator of the Media Semiotics Research Group (at AUTh SemioLab). She has been a Visiting Scholar to several academic institutions, among which Universitat Jaume Ι, Reggio Emilia University, the Department of Multimedia and Graphic Arts at Cyprus University of Technology, and New Bulgarian University. She has published a monograph (Routledge, 2023), several edited volumes (Routledge, Palgrave), book chapters and journal articles in areas revolving around intercultural communication, translation and intermedial studies. She is also the guest editor of two special journal issues in intermedial crossovers across audiovisual and interactive media (Syn-Thèses and Punctum). She has been involved in several research networks, research projects of the Greek Ministry of Education and European projects such as DIALOGOS.
Η Ελένη Τζιάφα είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, με γνωστικό αντικείμενο «Μετάφραση, Επεξεργασία Σωμάτων Κειμένων και Ψηφιακά Πολυμέσα». Διδάσκει μεταφραστική θεωρία και πράξη, μεταφραστικά εργαλεία, οπτικοακουστική μετάφραση και μεθοδολογία της έρευνας. Παράλληλα, συμμετέχει ως διδάσκουσα σε προγράμματα του ΚΕΔΙΒΙΜ του ΕΚΠΑ, με αντικείμενα, μεταξύ άλλων, την επιχώρια προσαρμογή και μετάφραση, την οπτικοακουστική μετάφραση και τα μεταφραστικά εργαλεία. Διαθέτει πολυετή επαγγελματική εμπειρία στη μετάφραση, την επιμέλεια και τον υποτιτλισμό, καθώς και ενεργό συμμετοχή στην ανάπτυξη γλωσσικών πόρων και εργαλείων βασισμένων σε σώματα κειμένων. Τα ερευνητικά της ενδιαφέροντα εστιάζουν στη μεταφραστική διαδικασία, τη γλωσσική τεχνολογία, την επιχώρια προσαρμογή, την οπτικοακουστική μετάφραση, την Τεχνητή Νοημοσύνη και τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα. Σχεδιάζει ανοιχτά, ανθρωποκεντρικά ψηφιακά εργαλεία για τη συγκριτική αξιολόγηση και τεκμηρίωση μεταφραστικών εκδοχών. Είναι αντιπρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Μεταφρασεολογίας και συμμετέχει σε επιστημονικές επιτροπές διεθνών συνεδρίων και σε δράσεις που συνδέουν τη μετάφραση με τις νέες τεχνολογίες.
Georgios Floros is Associate Professor in Translation Studies at the University of Cyprus, Department of English Studies. He received a BA in German Studies with a major in Translation from the University of Athens in 1995, and a PhD in Translation Theory from Saarland University, Germany, in 2001. His research areas include translation theory and methodology, translation ethics, pragmatics, translation pedagogy, terminology, translation history and the uses of translation in other disciplines. He was academic coordinator of the MA in Conference Interpreting (2004-2007) and has participated in or led international and locally funded projects. He is the author of the monograph Kulturelle Konstellationen in Texten, of several articles and chapters in international refereed journals and handbooks, as well as co-editor of a volume on Translation in Language Teaching and Assessment and of a volume on ‘Unstated’ Mediation: On the Ethical Aspects of Non-Professional Interpreting and Translation.